اَبوالْحَسَنْ خانِ ایلْچیِ شیرازی،(۱۱۹۰-۱۲۶۲ق/۱۷۷۶-۱۸۴۶م)،سیاستمدار مشهور ایرانی و وزیر امور خارجة دولت قاجار.زندگی پرماجرا و جنجال‌برانگیز ابوالحسن شیرازی،روایات و داوریهای گوناگون و متناقضی را پدید آورده است.

پدر ابوالحسن،میرزا محمدعلی،از منشیان دربار نادرشاه افشار بود که نادر دستور قتل او را صادر کرد،اما خود به قتل رسید و میرزا از مرگ نجات یافت.میرزا محمدعلی پس از آن به کریمخان زند پیوست و در اواخر حکومت خان زند از دنیا رفت.ابوالحسن خان خواهرزاده و داماد حاجی ابراهیم کلانتر(اعتمادالدوله)،صدراعظم فتحعلی شاه بود و آنگاه که شاه قاجار دستور قتل اعتمادالدوله و همة اعضای خاندانش را داد،ابوالحسن که حکومت شوش را داشت،معزول و بازداشت گردید و به تهران فرستاده شد،امّا میانجیگری برخی از درباریان فتحعلی شاه سبب عفو ابوالحسن و تبعید او به شیراز شد.وی که بر جان خود بیمناک بود،از شیراز به بصره گریخت و از آنجا برای گزاردن حج به مکه رفت و سرانجام به هند رفت و به دربار نظام حیدرآباد پیوست و چند سال در خدمت او ماند تا فتحعلی شاه در ۱۲۲۳ق بازماندگان اعتمادالدوله را عفو کرد و ابوالحسن خان به شیراز بازگشت و به مقام یساولی حسینعلی میرزا فرمانفرما، فرزند فتحعلی شاه منصوب شد،اما از این شغل راضی نبود.وی پس از مدتی به اصفهان رفت و به دستگاه حاجی محمدحسین خان صدرالممالک،معروف به صدر اصفهانی که از خویشان همسر او بود،پیوست.حاجی محمدحسین خان در ۱۲۳۴ق/۱۸۱۸م به صدارت فتحعلی شاه رسید و پس از ۶ سال در ۱۲۳۹ق درگذشت(بامداد،۱/۳۵-۳۷،۳۷۹).

حضور ناپلئون بناپارت در صحنة سیاسی اروپا و فتوحات او،تحولات عمیقی در روابط خارجی ممالک اروپایی به همراه آورد.